Enerji alanında düzenlemeler içeren kanun teklifi, TBMM Sanayi ve Ticaret Komisyonunda kabul edildi (2)

Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi (TEİAŞ), bağlantı ve sistem dilekçe anlaşmalarında düzenlenen sistem başvuru formu ihlallerinin takibini yapacak, ihlal durumu tespit edilen tüzel kişilere cezai durum ve diğer yaptırımları uygulayacak.

TBMM Sanayi, Ticaret, Enerji, Tabii Kaynaklar, Veri ve Teknoloji Komisyonunda kabul edilen Elektrik Piyasası Kanunu ile Bir Takım Kanunlarda Değiştirme Yapılmasına Dair Kanun Teklifi, Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Elektrik Enerjisi Üretimi Amaçlı Kullanımına İlişkin Kanun’da değişim yapıyor. Buna tarafından, YEK bedeli Türk lirası olarak belirlenebilecek.

30 Haziran 2021 tarihinden sonra işletmeye girecek yerli aksam kullanan, YEK belgelere dayanan üretim tesisleri ile tüketim tesisinin ihtiyacını karşılamaya yönelik kurulacak lisanssız üretim tesisleri için yerli katkı fiyatları, bu fiyatların güncellenmesi, uygulanacak zaman ve uygulamaya ilişkin konular Cumhurbaşkanı kararıyla belirlenecek.

Kanun kapsamındaki yenilenebilir enerji kaynaklarından elektrik enerjisi üreten ve bu madde hükmüne emrindeki almak istemeyen tüzel kişiler, lisansları kapsamında hür piyasada satış yapabilecek.

Yenilenebilir enerji kaynaklarından elektrik enerjisi üretenlerin yanı sıra lisanssız elektrik üretim faaliyetinde bulunanlar da ihtiyaçlarının üstünde ürettikleri elektrik enerjisini dağıtım sistemine vermeleri halinde “I” sayılı cetveldeki fiyatlardan 10 sene süreyle faydalanacak.

Yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı üretim tesislerinin yatırım ve işletme dönemlerinin ilk 10 yılında uygulanan kira, müsade ve irtifak indirimleri lisans tarihinden itibaren 10 yıl baştan başa uygulanacak ve 31 Aralık 2025 tarihine değin işletmeye girecek firmaları kapsayacak.

Yürürlük tarihinden önce yapılan yarışmalar zarfında sıfır ya da sıfırdan küçük teklif fiyatı ile kapasite atama edilen tüzel kişiler, yerli katkı fiyatlarından faydalanamayacak.

2014 ve 2015 tarihleri arasında yapılan güneş enerjisine dayalı önlisans başvurularına ilişkin yarışmalar kapsamında kapasite tahsisi gerçekleştirilen üretim tesisleri için müsabaka sonucu önerge edilen katkı payı tutarı, 31 Aralık 2020 tarihinden sonradan işletmeye girilmesi durumunda da ilgili yönetmelik dahilinde ödenecek.

15 Şubat 2011 ile 13 Eylül 2011 tarihleri aralarında yapılan rüzgar enerjisine dayalı lisans başvurularına ilişkin yarışmalar dahilinde kapasite tahsisi gerçekleştirilen imal tesisleri için yarışma sonucu teklif edilen katkı maddesi payı, 31 Aralık 2020 tarihinden sonradan işletmeye girilmesi durumunda da verilecek.

İdare payı üst limitine TÜFE değeri dek yükselme

Teklifle, 10 Mayıs 2019 tarihinden itibaren temas anlaşmasına çağrı mektubu almaya adalet kazanılan yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı lisanssız elektrik üretim faaliyetleri kapsamındaki tesislere YEK Destekleme Mekanizması zarfında uygulanacak fiyatlar belirleniyor.

Jeotermal akışkanın, ilk elden ya da dolambaçlı olarak elektrik üretimi ve konut ısıtmasında kullanıldığı tesislerde gayrisafi hasılatının yüzde 1’i tutarında idare payı ödenecek. Akışkanın, aracısız ya da dolambaçlı olarak sera, kaplıca ve öteki alanlarda kullanıldığı tesislerde ise kullanılan takvim toplam ısı enerjisi değeri ve reenjeksiyon durumu dikkate alınarak kullanılan suyun bir metreküpü 3 lirayı geçmeyecek şekilde idare payı ödenecek. Bu idare payı üst limiti her sene ocak ayında yayınlanan takvim TÜFE değeri kadar artırılacak.

İdare payı, akışkanın doğrudan ve dolaylı olarak elektrik üretimi ve ev ısıtmasında kullanıldığı tesislerde her yıl haziran ayı ardına kadar, sera, kaplıca ve öteki alanlarda kullanıldığı tesislerde ise yönetmelikte belirlenen dönemlerde idareye ödenecek. Tahsil edilen tutarın 5’te 1’inin, idare tarafından kaynağın bulunduğu büyükşehirlerde ilçe belediyesi elde etmek üzere ilgili belediye ya da köy tüzel kişiliğine 10 çalışma günü içinde ödenmesi gerekecek. Yatırım izleme koordinasyon başkanlıkları, yöneticilik payından kalan kısmı genel bütçeye kazanç kaydedilmek üzere İçişleri Bakanlığı merkez muhasebe birimi hesabına aktaracak. Gelir kaydedilen tutarlar karşılığını, yatırım izleme ve koordinasyon başkanlıklarına aktarılmak üzere İçişleri Bakanlığı bütçesine ödenek eklemeye İçişleri Bakanı yetkili olacak.

Ruhsat sahibi göre idare payı hesaplamasında kullanılan su miktarının belirlenmesinde usulsüzlük yapıldığı ya da firari başvuru tespit edilmesi halinde yöneticilik göre 500 bin lirayı geçmemek üzere ruhsat sahibine bir önceki yılda kullandığı su miktarının karşılığının 2 katı oranında idari para cezası tahakkuk ettirilecek. İdari para cezası miktarı 20 bin liradan aşağıda olamayacak, benzer fiilin ruhsat dönemi içerisinde 3’üncü kere tekrarı halinde güvence irat kaydedilerek ruhsat iptal edilecek.

Jeotermal sahalar ekonomiye daha çabuk kazandırılacak

Teklifle, jeotermal sahaların daha seri bir şekilde ekonomiye kazandırılması nedeniyle sahaların taksit imkanıyla ihale edilmesi, Maden Kanunu’nda olduğu gibi ulus kurumlarına bedeli karşılığı ilk elden veya gelir paylaşımı esasıyla millet kurum ve kuruluşları ile bunların ast ortaklıklarına devredilmesi amaçlanıyor.

Buna göre, Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü (MTA), jeotermal ve doğal mineralli su kaynak aramalarını ruhsat harcından ve teminatından muaf olarak ruhsat alarak yapacak.

MTA’nın arama ruhsatı aldığı sahalarda kaynak varlığı saptama etmesi halinde, bu alan MTA kadar Devlet İhale Kanunu’na göre ihale edilecek ya da bedeli karşılığında veya kazanç paylaşımı esası ile ulus kurum ve kuruluşları ile bunların ast ortaklıklarına Bakan onayıyla devredilebilecek.

İşlemlerine başlanan sahanın tahsis veya ihale süreci tamamlanıncaya kadar ruhsata ilişkin süreler duracak. Devralan kuruma veya ihale üstünde kalan istekliye bu alanda idarece işletme ruhsatı verilecek. Sahanın, laf konusu yöntemlerden biriyle devredilmesi durumunda oluşacak gelirden MTA’nın yaptığı masraflar alındıktan sonra kalan miktar MTA ve idarece eşdeğer paylaşılacak.

Bakan onayıyla devredilen sahaların devralan kamu kurum ve kuruluşları göre yan ortaklıkları haricen ihalesiz olarak devri olası olmayacak.

MTA göre kaynak varlığı saptama edilerek ihale edilen alanların satışlarına ilişkin ihale bedelleri taksitlendirilmek sureti ile ödenebilecek. Taksitlendirme birincil taksiti peşin edinmek üzere takvim ödeme biçiminde, en fazla 6 taksit olabilecek ve taksit miktarı ihale ilanında belirlenecek. İhale bedelinin taksitle ödenmesi halinde taksit süresinin en düşük 2 katı süreli ve toplam taksit tutarı değin güvence mektubu alınacak.

Geri ödeme süresi 10 yıldan 5 yıla indiriliyor

Elektrik Piyasası Kanunu’ndaki “bölüştürme şebekesi”, “tüketicilerin iç tesisatını ve üreticilerin şalt sahasını yayma sistemine bağlamak üzere tesis edilen temas hatları hariç bölüştürme tesisi” olarak tanımlanıyor.

İşleyişin kolaylaştırılması için tarifesi düzenlemeye emrindeki olanlar hariç öteki lisans ya da önlisans sahiplerinin ortaklık yapıları takip edilecek, fakat bunların lisansa derç edilmesi gibi ilave bürokratik iş ve işlemler yapılmayacak. Rekabet ve tekelleşme hususları ile lisans ve önlisans yaptırımlarının lisans ve önlisans sahiplerine uygulanabilmesi için EPDK göre önlisans ve lisans sahiplerinin ortaklık yapıları takip edilmeye devam edilecek, zorunlu tedbirler alınacak.

Düzenlemeyle, Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketinin (TEİAŞ) tayin ve yükümlülüklerine, “İletim sisteminin normal işletme koşulları içerisinde işletilmesi ile işletme güvenliği ve bütünlüğü üstünde risk oluşturan durumlara ilişkin olarak bağlantı ve sistem uygulama anlaşmalarında düzenlenen sistem kullanım ihlallerinin takibini yapmak, ihlal durumu tespit edilen tüzel kişilere sistem başvuru formu anlaşmasında düzenlenen cezai şartları ve öteki yaptırımları kullanmak” da ekleniyor.

Yapılan yatırımın tutarı, ilgili tüzel birey veya kişiler ile TEİAŞ arasında yapılacak bir tesis sözleşmesi ile bağlantı ve sistem uygulama anlaşmaları çerçevesinde iletim sistem başvuru formu bedelinden mahsup edilmek suretiyle geri ödenecek. Geri ödeme süresi imal ve tüketim tesisleri için daha önce maksimum 10 sene olarak belirlenmişken, teklifle bu süre 5 yıla indiriliyor.

Teklifle, TEİAŞ ile imzalanmış ve yürürlükte olan 136 bağlantı anlaşmasına ilişkin de düzenlemeye gidiliyor.

Buna tarafından, bağlantı görüşü oluşturularak tesis edilmiş ya da edilecek enerji nakil hatları ile ilgili olarak, önlisans ya da lisans sahibi tüzel kişiler tarafından EPDK’ye başvuruda bulunularak, bölüştürme sisteminden temas talep edilmesi halinde, temas talebi meri mevzuat kapsamında değerlendirilecek. Bu kapsamda TEİAŞ ile yapılan temas anlaşması sonlandırılmak suretiyle dağılım şirketiyle bağlantı anlaşması düzenlenecek. TEİAŞ ile yapılan temas anlaşması gereğince tesis edilmiş olan enerji nakil hatları ile diğer şebeke unsurları, işletme ve bakım hizmetleri karşılığında, ilgisine göre ilgili bölüştürme şirketi veya TEİAŞ tarafından iz bedelle devralınacak.

(Sürecek)

Kaynak: Anadolu Ajansı / Alper Atalay

About admin

Check Also

- Putin 'yapay zeka devlet başkanı olabilir mi' sorusunu yanıtladı

– Putin ‘yapay zeka devlet başkanı olabilir mi’ sorusunu yanıtladı

– Putin “yapay akıl devlet başkanı olabilir mi” sorusunu yanıtladı MOSKOVA – Rusya Devlet Başkanı …

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *